Stal NC10
Stal narzędziowa do pracy na zimno

| Pierwiastek | C | Si | Mn | P | S | Cr | V |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| min | 1.55 | 0.25 | 0.20 | max | max | 11.00 | 0.07 |
| max | 1.75 | 0.40 | 0.40 | 0.035 | 0.035 | 12.00 | 0.12 |
| Wr.Nr. | PN | EN | GOST | AISI |
|---|---|---|---|---|
| 1.2201 | NC10 | X165CrV12 | – | – |
Pręty okrągłe:
- +A – wyżarzanie zmiękczające
Pręty płaskie:
- +A – wyżarzanie zmiękczające
Pręty kwadratowe:
- +A – wyżarzanie zmiękczające
Stal NC10 / 1.2201 / X165CrV12 to wysokowęglowa, wysokochromowa stal, przeznaczona na narzędzia wymagające wysokiej odporności na ścieranie i dobrej stabilności wymiarowej po obróbce cieplnej.
Często wybierana tam, gdzie kluczowe znaczenie ma połączenie wysokiej twardości z odpornością na przeciążenia i mikrouderzenia.
Stal NC10: właściwości
Stal NC10 to stal narzędziowa do pracy na zimno, znana również jako: 1.2201; X165CrV12; NC10.
Najważniejsze właściwości 1.2201:
- w porównaniu z NC11 / 1.2080 / X210Cr12, NC10 może zapewniać korzystniejszy kompromis między odpornością na ścieranie a odpornością na pękanie, szczególnie przy właściwie dobranej obróbce cieplnej;
- w porównaniu z prostymi stalami niestopowymi NC10 może wykazywać korzystniejsze zachowanie powierzchniowe;
- wysoka zawartość chromu wpływa na hartowność oraz odporność na ścieranie dzięki obecności węglików chromu.
NC10 nie jest stalą nierdzewną ani kwasoodporną; w środowiskach wilgotnych lub korozyjnych wymaga zabezpieczenia powierzchni.
Dodatki stopowe: C ok. 1,55-1,75%, Cr ok. 11,00-12,00%, Si ok. 0,25-0,40%, Mn ok. 0,20-0,40%, V ok. 0,07-0,12%.
NC10: hartowanie i odpuszczanie
Hartowanie NC10 przeprowadza się zwykle z temperatury około 960-980 °C, z chłodzeniem w oleju lub w kąpieli ciepłej (około 350-400 °C). Po hartowaniu można uzyskać twardość około 63 HRC, natomiast twardość końcowa po odpuszczaniu zależy od temperatury odpuszczania, czasu wygrzewania i przekroju narzędzia.
Parametry procesu hartowania:
- temperatura hartowania: 960–980 °C,
- chłodzenie: olej lub kąpiel 350–400 °C,
- odpuszczanie: ok. 220–450 °C w zależności od wymaganej twardości.
Dokładne parametry hartowania i odpuszczania zależą od przekroju, geometrii, pieca, atmosfery, wymagań twardości oraz zaleceń hartowni.
Materiał NC10: zastosowanie i parametry
NC10 stosuje się do narzędzi do pracy na zimno narażonych na intensywne zużycie ścierne, takich jak wykrojniki, przebijaki, stemple, noże przemysłowe, sprawdziany, pierścienie do przeciągania, narzędzia do ciągnienia, gięcia i kształtowania materiału w temperaturze otoczenia.
Stal NC10 może być stosowana również na większe elementy narzędziowe do pracy na zimno, takie jak duże wykrojniki, płyty wykrojnikowe, krążki i tarcze do produkcji profili giętych oraz wybrane walce formujące (jeżeli warunki pracy nie obejmują wysokich temperatur ani silnych obciążeń udarowych).
Materiału tego nie poleca się wykorzystywać do agresywnych środowisk korozyjnych, elementów silnie udarowych bez analizy pękania i geometrii czy jako typowa stal do pracy na gorąco.
Parametry techniczne:
- oznaczenie materiałowe: 1.2201,
- oznaczenie EN: X165CrV12,
- zawartość węgla: ok. 1,65%,
- zawartość chromu: ok. 11,5%,
- gęstość: ok. 7,80 g/cm³,
- moduł sprężystości: ok. 210 GPa,
- twardość po hartowaniu: ok. 63 HRC,
- przewodność cieplna: ok. 20 W/mK.
Materiały powiązane
Doradcy techniczni Multistal & Lohmann analizują warunki pracy elementu i na tej podstawie rekomendują odpowiedni gatunek stali, uwzględniając odporność na ścieranie, udarność, stabilność wymiarową oraz parametry obróbki cieplnej.
W praktyce NC10 pracuje w układach narzędziowych razem z innymi gatunkami stali.
- stal sprężynowa – w układach ze stalą NC10 pełni funkcję elementów dociskowych, resorujących i pracujących w cyklicznych odkształceniach, gdzie ważna jest odporność na odkształcenia trwałe;
- stal na formy i matryce – może współpracować z elementami z NC10 jako materiał korpusowy, pomocniczy lub nośny, natomiast dobór do zmiennych obciążeń cieplnych wymaga oddzielnej analizy i często zastosowania stali do pracy na gorąco lub stali na formy do tworzyw;
- stal łożyskowa – w maszynach współpracujących z narzędziami wykonanymi z 1.2201; X165CrV12; NC10 odpowiada za płynność ruchu i ograniczenie tarcia w układach prowadzących;
- stal konstrukcyjna – wykorzystywana jest jako materiał wsporczy, przenoszący obciążenia i zapewniający sztywność całej konstrukcji;
- stal trudnościeralna – może pracować równolegle ze stalą NC10 w liniach produkcyjnych, gdzie występuje silne tarcie i konieczność wydłużenia żywotności elementów roboczych.
| Pierwiastek | C | Si | Mn | P | S | Cr | V |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| min | 1.55 | 0.25 | 0.20 | max | max | 11.00 | 0.07 |
| max | 1.75 | 0.40 | 0.40 | 0.035 | 0.035 | 12.00 | 0.12 |
| Wr.Nr. | PN | EN | GOST | AISI |
|---|---|---|---|---|
| 1.2201 | NC10 | X165CrV12 | – | – |