1.7225; 42CRMO4; 40HMT

Pręty okrągłe:

• +QT Φ 16 mm do Φ 800 mm średnicy
• +QT h9 Φ 16 mm do Φ 80 mm średnicy

Stal 42CrMo4, oznaczana numerem materiałowym 1.7225 i tradycyjnie znana w Polsce jako 40HM, może być dostarczana w różnych stanach obróbki cieplnej: po walcowaniu (+AR), wyżarzona (+A), przygotowana do poprawy podatności na ścinanie (+S) lub ulepszona cieplnie (+QT). W ofercie Multistal stan +QT jest handlowo określany jako 40HMT*. 

*Gatunek i stan dostawy to dwa odrębne elementy specyfikacji, dlatego zamawiając materiał, warto precyzyjnie określić oba parametry. 

Stal 42CrMo4 (40HMT): ulepszona cieplnie odmiana 40HM

Określenie 40HMT nie jest osobnym gatunkiem, lecz handlową nazwą stali 42CrMo4 dostarczanej po hartowaniu i wysokim odpuszczaniu (+QT), czyli po tzw. ulepszaniu cieplnym wykonanym jeszcze u producenta. W wielu zastosowaniach pozwala to wykonać część metodą obróbki skrawaniem bez ponownego hartowania i odpuszczania 

Skład chemiczny pozostaje taki sam, jak w przypadku odmiany 1.7225; 42CrMo4; 40HM (o podwyższonej zawartości siarki, ułatwiającej skrawanie): węgiel 0,38-0,45%, chrom 0,90-1,20%, molibden 0,15-0,40%, mangan 0,60-0,90%*. Pod względem chemicznym 42CrMo4 stal pozostaje więc niezmienna. 

*Nie należy mylić 42CrMo4 z gatunkiem 42CrMoS4 (1.7227), który ma celowo podwyższoną zawartość siarki poprawiającą skrawalność. 

40HMT: twardość HRC po ulepszaniu cieplnym

Twardość HRC 40HMT zależy od średnicy równoważnej, warunków hartowania i temperatury odpuszczania. Bezpośrednio po hartowaniu sięga nawet 60-61 HRC, a po odpuszczaniu w zakresie 540-680 °C spada, dając korzystne połączenie wytrzymałości i ciągliwości. 

Twardość 42CrMo4 w stanie dostawy +QT jest więc z góry ukształtowana. W tym obszarze właściwości mechaniczne 42CrMo4 wyraźnie odróżniają się od 40HM w stanie wyżarzonym (twardość maks. 241 HB). 

42CrMo4 norma i oznaczenia międzynarodowe

Materiał 42CrMo4 znormalizowany jest w EN 10083-3. Numer materiałowy: 1.7225, PN: 40HMT, AISI/SAE: 4140/4142*, GOST: 40XM. 

*4140 traktować należy jako odpowiednik zbliżony, nie identyczny.

42CrMo4 cena: od czego zależy koszt?

Cena 42CrMo4 zależy przede wszystkim od stanu dostawy. Stal 40HMT, ulepszona cieplnie, jest zwykle droższa niż 40HM w stanie +A lub +S. Na koszt wpływają też wymiary, forma dostawy oraz wielkość zamówienia. Aktualną wycenę materiału 40HMT można uzyskać, kontaktując się z działem handlowym Multistal.

Warto pamiętać, że spawanie stali 40HMT wymaga podgrzania wstępnego do ok. 200-300 °C, ze względu na skłonność stali stopowej do pękania w strefie wpływu ciepła. Spawanie może też lokalnie zmiękczyć lub ponownie zahartować strefę wpływu ciepła, dlatego właściwości złącza nie wynikają automatycznie z właściwości materiału bazowego +QT. 

42CrMo4+QT: zastosowanie stali w stanie ulepszonym

Stal 40HMT sprawdza się w produkcji wałów, osi, korbowodów, wrzecion i innych elementów maszyn narażonych na duże obciążenia statyczne i dynamiczne, zwłaszcza gdy część jest wykonywana metodą obróbki skrawaniem. Nadaje się też na koła i wałki zębate wymagające wysokich właściwości rdzenia. Przy wymaganej głęboko nawęglonej warstwie roboczej lepszym wyborem bywa stal do nawęglania. Dodatkowa obróbka cieplna może być konieczna po spawaniu, kuciu, intensywnym skrawaniu lub przy podwyższonych wymaganiach co do twardości gotowej części. 

Dla elementów odpowiedzialnych warto zamówić świadectwo odbioru 3.1 według EN 10204, potwierdzające skład chemiczny, numer wytopu, stan dostawy oraz wymagane właściwości mechaniczne. 

Materiały powiązane

Jeśli 40HMT nie spełnia wszystkich wymagań projektu, sprawdź inne gatunki z oferty Multistal:

• stal narzędziowa do pracy na zimno: gdy element wymaga wysokiej odporności na ścieranie,
• stal łożyskowa: gdy część pracuje w warunkach dużych obciążeń tocznych,
• stal trudnościeralna: gdy kluczowa jest odporność na intensywne ścieranie,
• stal konstrukcyjna: gdy projekt nie wymaga podwyższonej wytrzymałości po ulepszaniu cieplnym.